ANTALYA HURMA ATIKSU ARITMA TESİSİ
Hurma Biyolojik arıtma tesisi, Antalya-Kemer karayolunun 16. km'sinde, Tünektepe yolu üzerinde kıyıdan 2600 m uzaklıkta kurulmuştur.
Antalya Su ve Atıksu İdaresi (ASAT) Genel Müdürlüğü 30 Eylül 1996 tarihinde Ön arıtma tesisinin temelini atmış ve 17 Şubat 1999 yılında yapımını tamamlamıştır.
Ön arıtma sisteminde organik madde arıtımı yapılmadığı için denize verilen çıkış suyunun kirlilik yaratma tehlikesine karşın biyolojik atıksu arıtma ünitesi yapılması karalaştırılmıştır. Hurma biyolojik atıksu arıtma tesisi 1 milyon nüfusa göre projelendirilmiş olup, her hat 250 bin nüfusa göre tasarlanmıştır. Tesisin 250 bin nüfusluk bölümünün temeli 17 Nisan 2001 tarihinde atılmıştır. 1. Kademe olarak inşa edilen bu kısım aynı yıl içerisinde tamamlanarak 29 Aralık 2001 tarihinde hizmete açılmıştır. II.Kademenin 12.07.2004 tarihinde tevzii inşaatına başlanmış olup Ocak 2005 tarihinde ünite devreye alınmıştır. Böylece şu anda 75.000 m3 atıksu arıtma kapasiteli tesis 500 bin nüfusa hizmet vermektedir.
TESİSİN YERİ VE GENEL YERLEŞİM PLANI
Tesis Antalya’nın batı bölgesindeki Hurma mevkiinde yer almaktadır. Evsel atıksular, çeşitli çap ve özelliklerde 550 km.lik kanalizasyon şebekesi ve şehrin çeşitli bölgelerinde bulunan 7 adet terfi istasyonu ile biyolojik atıksu arıtma tesisine taşınmaktadır.
ARITMA PROSESİ
Birinci aşamada 250.000 EN’a (Eşdeğer Nüfus) hizmet edecek biyolojik arıtma tesisi yapılmıştır. Bu değer günde 37.500 m3 su olarak tanımlanır. İkinci aşamada ise 250.000 EN’a hizmet edecek biyolojik arıtma tesisinde yapılması ile toplam mevcut kapasite 500.000 EN’a hizmet verecek kapasiteye ulaştırılmıştır. Mevcut tesis ile günde 75.000 m3/gün arıtma kapasitesine hizmet edilmektedir.
Büyükşehir Belediyesi hizmet sınırlarının genişlemesi ile tesisin öngörülen nihai kapasitesi 1.000.000 EN iken bu değer 1.400.000 EN’a göre revize edilmiştir.
Atıksu arıtma tesisi; ön arıtma , biyolojik arıtma ve çamur susuzlaştırma ünitelerinden oluşmakta olup, mevcut kirlilik değerlerine ve atıksu debilerine göre dizayn edilmiştir. Atıksu arıtma tesisinde azot ve fosfor arıtımını içeren uzun havalandırmalı aktif çamur sistemi uygulanmaktadır.
Ön Arıtma
Kanalizasyon sisteminden çeşitli çaplarda borularla gelen atıksu öncelikli olarak ön arıtma kısmına gelir. Ön arıtma giriş yapısı için zararlı olabilecek veya operasyonu etkileyecek maddelerin uzaklaşmasını sağlar.Bu maddeleri tutmak için kullanılan metot, ızgaradan geçirme ve kum tutucu havuzlarında kumun,yağın uzaklaştırılması metodudur.
Bu amaçla, atıksu burgulu pompalar vasıtasıyla yükseltilip ızgaralardan geçirilir.Daha sonra kum ve yağından arındırılmak maksadıyla havalandırmalı kum ve yağ tutucu ünitesine alınmaktadır. Ön arıtma tesisi genel hatları ile;
-
3 adet kaba ızgara
-
4 adet burgulu pompa
-
3 adet ince ızgara
-
4 adet kum ve yağ tutucu havuzları
-
Kum tutucu havalandırma sistemleri
-
Havlandırma binası, ekipman ve teçhizatları
-
Yönetim ofisleri ve laboratuarı
-
Jeneratör ve odası
-
Trafo ve OG odaları
-
Enerji nakil hattı
-
Toplama havuzundan oluşmaktadır.
Kaba pislik, kum ve yağından arındırılan atıksu ön arıtmasını tamamlamış olup biyolojik arıtma birimlerine kendi cazibesiyle geçer.
Burgulu Pompalar
İnce Izgaralar
Kum ve Yağ Tutucular
Anaeorobik Reaktör
Ön arıtmadan çıkan atıksu önce terfi merkezine gelmekte buradan dalgıç pompalar ile yükseltilerek biyolojik fosfor giderimine yönelik anaerobik reaktöre gönderilmektedir. Biyolojik fosfor tankı anaerobik olarak çalışmaktadır. Bu tank dalgıç karıştırıcılar ile donatılmıştır. Biyolojik arıtmada kütle dengesinin korunması amacıyla yapılan geri devir de bu tanka bağlanmaktadır. Hava verilmeden 1.4 saat bekletilen suda anaerobik ortam oluşmakta ve bu ortamda faaliyet gösteren mikroorganizmalar fosforu bünyelerinden atmaktadır.
Anaerobik Reaktör ;
Tank Boyutları:
Havuz eni : 7 m x 2 seri bağlı havuz = 14 m
Havuz Boyu : 47 m (Kenardaki oval kısımlar dahil)
Su Derinliği : 7 m
Bir Tankın Hacmi : 4400 m3
Bekletme Süresi : 1.4 saat
Biyolojik arıtmada metabolizmaya geçen fosfor miktarı, biyolojik fosfor giderim ünitesi olmayan sistemlerde aktif çamurdaki fosfor oranı %1.5-2 arasında iken, biyolojik fosfor giderim ünitesi içeren sistemlerde bu oran %2-7.3 arasındadır. Bu durumda biyolojik fosfor giderim ünitesi içeren sistemlerin normalden 2 kat daha fazla fosfor giderdikleri kabul edilebilir.
Anaeobik Havuz
Havalandırma Havuzu
Uzun havalandırmalı aktif çamur sistemi kendi içerisinde çamurun stabilizasyonu prosesini içeren, atıksuyun 1 günden uzun bekletme süresinde tankın içinde bekletilmesini sağlayarak çamurun stabilize olmasını sağlayan sistemdir. Bu sistemin kullanılmasından amaç, çamur arıtımında ek bir girdiye gerek kalmadan çamurun sorunsuz uzaklaştırılmasını sağlamaktır. Bu sistem aynı zamanda biyolojik azot giderimini ve biyolojik + kimyasal fosfor giderimini kapsamaktadır. Sistemden azotun uzaklaştırılması havalandırma havuzları içerisinde yaratılan anoksik/oksik bölümlerde gerçekleştirilmektedir. Havalandırma havuzları mevcutta 2 adet nihai aşama için toplam 4 adet olarak dizayn edilmiştir.
Anaerobik tankın çıkışından su, havalandırma havuzuna gönderilir. Havalandırma havuzu oksidasyon hendeği şeklinde bir tanktan oluşmaktadır. Yatay akış, çökelmeyi önleyecek şekilde dipte 0.3 m/sn hızı sağlayacak dalgıç mikserlerle sağlanmaktadır.
Sisteme gereken hava 2 asıl + 1 yedek 25,000 m3/saat kapasiteli blowerlar ile sağlanmaktadır. Blowerların bulunduğu bina iki havalandırma havuzunun ortasında bulunmaktadır. Blowerlardan gelen havanın suda etkin bir biçimde dağılımın sağlanması amacıyla membran tipi hava difüzörleri kullanılmıştır. Tankın içinde birbirini takip eden oksik ve anoksik bölümler bulunmaktadır. Atıksu önce anoksik bölüme gelmektedir. Burada döngü halinde bulunan ve nitrat olarak zengin ilk bölmede nitratlar denitrifiye edilmektedir. Anoksik bölümü terkeden su oksik bölüme geçmekte, burada tabanda bulunan difüzörler ile tanka hava verilmektedir. Oksidasyon hendeği tipi havuzlarda içsel döngü suyun havuz içinde dolaşması ile sürekli olarak yapılmaktadır. Havuzda çökelmeyi önlemek ve suyun yatay hareketini sağlamak amacıyla tabanda 0.3 m/sn hızı sağlayan dalgıç mikserler bulunmaktadır.
Blowerların etkin kullanımının sağlanması ve gereksiz enerji giderlerinin azaltılması amacıyla havalandırma havuzlarının içerisine çözünmüş oksijen ölçerler yerleştirilmiştir. Bu sistem debi kontrollü blowerları kontrol ederek gereksiz çalışmayı engelleyecektir.
Seçilen havuz adedi = 1
Havuz uzunluğu = 173 m (kenardaki dairesel kesimler dahil)
Havuz eni = 46 m
Su derinliği = 6 m
Toplam havuz hacmi = 46140 m3
Hidrolik Bekletme süresi = 30 saat
|
|
|
|
Havalandırma Havuzundan Genel Görünüm |
Oksit Kısım |
|
|
|
|
Anoksit Kısım |
Blower Binası |
Çökeltme Havuzu
Havalandırma havuzlarından çıkan aktif çamur-su karışımı, son çökeltme havuzlarına dağıtılmak için dağıtım yapısına gelmektedir.
Çökeltme Havuzlarından Genel Görünüm
Dağıtım yapısından dörde ayrılan su dairesel son çökeltme havuzlarına alınır. Burada sudan ayrılarak tabana çöken aktif çamur anaerobik tanklara gönderilmek üzere geri devir pompa istasyonuna alınmakta, üstten alınan duru su ise savaklar ile toplanarak mevcut deşarj pompa istasyonuna gönderilmektedir. Çökeltme tankı yüzeyinde biriken köpük, yüzey sıyırıcılar ile toplanarak fazla çamur pompaları ile çamur uzaklaştırma sistemine gönderilmektedir.
Seçilen havuz çapı = 47 m
Bir havuz için gerekli yüzey alanı, A1 = 1735 m2
Toplam yüzey alanı ; A = 3470 m2
|
|
|
|
Çökeltme Havuzu
Savaklanan Su |
Çıkış Suyu
Balık Havuzu |
Çamur Karıştırma ve Depolama Tankı
Fazla çamur sistemden 24 saat sürekli uzaklaştırılmaktadır. Çamur susuzlaştırma prosesi ise günde 16 saat çalışacak şekilde projelendirilmiştir. Bu durumda 8 saat bekletme süresine sahip çamur depolama ve karıştırma tankı projelendirilmiştir. Bu tankın yapılmasındaki bir diğer amaç ise son çökeltme tankı tabanından alınan çamurda, bekleme süresinde fosforun açığa çıkması söz konusu olduğunda fosforun havalandırma suretiyle tekrar çamurun içine alınmasını sağlamaktır. Çamur depolama ve karıştırma tankı blower+difüzör sistemi ile havalandırılmakta ve karıştırılmaktadır.
Fazla çamur debisi = 2100 m3/gün = 87.5 m3/saat (250 000 kişi için)
Bekletme süresi = 8 saat
Tank hacmi = 700 m3
Seçilen tank boyutları = 12 x 12 m
Su derinliği = 5.50 m+ 0.70 m hava payı
Çamur Karıştırma ve Depolama Tankı
Çamur Susuzlaştırma
Çamur susuzlaştırma ünitelerinin boyutlarının büyümesini engellemek ve verimini arttırmak için katı madde miktarının arttırılması yani yoğunlaştırılması gerekmektedir. Antalya atıksu arıtma tesisi seçilen çamur uzaklaştırma sistemi mekanik çamur yoğunlaştırıcı ve belt presten oluşmaktadır. Son çökeltme tankından alınan fazla çamurda katı madde yüzdesi %0.8 mertebesindedir. Fazla çamur mekanik susuzlaştırma ünitesine beslenmeden önce çamur karıştırma ve dengeleme tankına alınır. Bu tankta bekletme süresi 8 saat seçilmiştir. Çamur bu tankta havalandırılarak beklemeden kaynaklanan anaerobikleşme sonucu açığa çıkan fosforun tekrar bakterinin bünyesine geçmesi sağlanır.
Çamur karıştırma tankından alınan %0.8 katı madde içeriğindeki çamur mekanik çamur yoğunlaştırıcılara beslenir. Mekanik yoğunlaştırıcılarda çamur %3.5 katı madde konsantrasyonuna yoğunlaştırılır. Mekanik yoğunlaştırıcılar belt preslerin üst tarafında yer almaktadır. Mekanik yoğunlaştırıcıdan %3.5 olarak çıkan çamur gravite ile belt prese beslenir.
Belt Pres
Çamurun şartlandırılması için polielektrolit çözeltisi kullanılmaktadır. Polielektrolit çamurun sıkışabilme özelliğini arttırmaktadır. Polielektrolit çözeltisi iki adet paket sistemde hazırlanacak ve dozlama sistemi ile mekanik susuzlaştırıcılar öncesinde bulunan statik miksere dozlanacaktır.
|
|
|
|
Poli hazırlama ünitesi |
Servis suyu |
Poli elektrolit dozlama hattına çözeltinin konsantrasyonunun azaltılması amacıyla servis suyu bağlantısı yapılmıştır. Servis suyu bağlantısında debinin izlenmesini sağlayan rotometrre bulunmaktadır.
Belt preslerden çıkan katı çamur (çamur keki) konveyörler ile kamyona alınarak tesisten uzaklaştırılır. Mekanik yoğunlaştırıcıdan ve belt filtre ünitesinden alınan süzüntü suyu tesisin başına geri döndürülür.
Scada Sistemi
Yaklaşık 500 km lik kanalizasyon şebekesi üzerinde bulunan 7 adet terfi istasyonu , ön arıtma tesisi ve biyolojik arıtma ünitelerinin bir bütün olarak tek merkezden tam otomatik olarak izleme,kayıt müdahale etme imkanı tanıyan PLC ve SCADA sistemi bu proje kapsamında işletilmektedir..
Böylelikle kritik noktalara etkili müdahaleler zamanında yapılarak insan ve çevre sağlığı korunacak, tesis kapasitelerinden de etkin olarak faydalanılacaktır.
Scada Kontrol Panosu
Deniz Deşarj Hattı
2472 metresi karada, 2600 metresi ise denizde olan 1600 mm. Çaplı HDPE polietilen borudan oluşan derin deniz deşarj hattı bulunmaktadır. Deşarj hattı üzerinde 120 adet dağıtıcı çıkış hattı vardır. Deşarj yaklaşık 50m su derinliğne 315m. Uzunlukta bir difüzör sistemi ile yapılmaktadır. Difüzör sistemi her biri 100m. Uzunluğunda 1600 mm. , 1200 mm , 800 mm. Üç manifoldan meydana gelmekte, her manifold üzerinde manifoldun simetri ekseninde , borunun iki tarafında borudan çıkan 1600 mm çapında portlardan oluşmaktadır. Deniz suyunun ve siltasyonun sisteme girmemesi için her port çıkışına red valve tip plastik vana konmaktadır. Derin deniz deşarj hattı üzerinde boru hattının korunması için 5 adet ışıklı şamandıra temin edilmiş ve hizmet vermektedir.
Laboratuar
İşletme Parametreleri
Atıksu arıtma tesisinin tesisinin optimum çalışmasını sağlamak, donanımı değerlendirmek ve tesise gelen ham atıksuyun güç ve kompozisyon değişikliği hakkında bir fikir sahibi olabilmek için analizlerin sık aralıklarla incelenmesinde yarar vardır. Bu incelemeler için laboratuvar tahlilleri gereklidir.
Bunun için tesisimizde analizleri yapılan parametreler;
-
İmhoff
-
AKM
-
BOI
-
KOI
-
TN
-
TP
-
PH
dır. Bu analizler yardımıyla elde edilecek işletme verileri ile aşağıdaki ölçümler hesaplanabilir.
-
Tesisin tümünde BOİ, katı madde, fosfor ve amonyak nitrojen arıtımın yüzdesi
-
Biyolojik arıtmada BOİ, katı madde, fosfor ve amonyaklı nitrojen arıtımın yüzdesi
-
Herbir kg BOİ, ya da katı madde ya da amonyaklı nitrojen arıtımın maliyeti
-
Ham çamurun kalınlığı
-
Ham, arıtılmış ve kurutulmuş çamurdaki organik ve uçucu maddeler
-
Tesise gelen atıksuyun besleyici dengesi
|
|
|
|
Laboratuar |
Biyolojik Arıtma
Giriş Suyu ve Çıkış Suyu |
